Σαξόφωνο

Μουσική Σχολή Γιώτας Παπαβασιλείου: Το σαξόφωνο

Σαξόφωνο στη σχολή ΠαπαβασιλείουΤο 1846 ο Αδόλφος Σαξ ( 1814 – 1894 ), γόνος γνωστής βελγικής οικογένειας με μεγάλη παράδοση στην κατασκευή μουσικών οργάνων, εφηύρε το σαξόφωνο, ίσως το πιο εκφραστικό και μελωδικό πνευστό όργανο.Αν και φτιαγμένο σχεδόν ολοκληρωτικά από μέταλλο, το σαξόφωνο συγκαταλέγεται στα ξύλινα πνευστά εξαιτίας του τρόπου παραγωγής του ήχου του από τον εκτελεστή (με μονό ξύλινο γλωσσίδι προσαρμοσμένο σε επιστόμιο από βακελίτη).

Τις πρώτες δεκαετίες μετά την κατασκευή του χρησιμοποιόταν με δυσπιστία ,περιορισμένα και σχεδόν αποκλειστικά σε στρατιωτικές μπάντες και φανφάρες της Κεντρικής Ευρώπης. Έπαιζε μικρούς ρόλους και ,έχοντας την ατυχία να εφευρεθεί μετά το θάνατο των μεγάλων κλασσικών συνθετών, χρειάστηκε να περιμένει αρκετά ώσπου να εκτιμηθούν οι αρετές του και να αξιοποιηθούν οι απεριόριστες δυνατότητες του. Παρ’ όλα αυτά μεγάλοι συνθέτες, όπως ο Ravel,o Bizet,o Strauss,o Prokofiev, και πολλοί άλλοι , το ενέταξαν σε μεγάλα συμφωνικά τους έργα ενώ ο Debussy , o Glazounov,o Villa Lobos,o Dubois το χρησιμοποίησαν ως σολιστικό όργανο σε κοντσέρτα και ραψωδίες και άλλα έργα τους , ειδικά γραμμένα για αυτό.

Σήμερα ,είναι το όργανο για το οποίο έντεχνοι συνθέτες γράφουν τα περισσότερα έργα από κάθε άλλο πνευστό. Το κλασσικό ρεπερτόριό του αυξάνεται συνεχώς . Είναι η εποχή της καταξίωσης του στην παγκόσμια μουσική συνείδηση και της εκδήλωσης του έμπρακτου θαυμασμού από όλους προς την ποιότητα του ήχου του και τις αρετές του. Ξεχωριστή αναφορά επιβάλλεται να γίνει για το ρόλο του στην μουσική της JAZZ όπου είναι το κυριότερο όργανο για τον μελωδικό αυτοσχεδιασμό…

Ο Adolphe Sax και η Ιστορία του Σαξοφώνου
Τα περισσότερα από τα μουσικά όργανα που ανήκουν στην οικογένεια των ξύλινων πνευστών αναπτύχθηκαν σταδιακά με το πέρασμα των αιώνων , ως εξέλιξη παραδοσιακών , λαϊκών οργάνων. Είτε αλλάζοντας το κούρδισμα τους , είτε μετατρέποντας και τελειοποιώντας κάποια τεχνικά χαρακτηριστικά τους , εξελίχθηκαν στα όργανα που γνωρίζουμε σήμερα . Κανείς δεν θα μπορούσε να ισχυριστεί πως το Φλάουτο , το Όμποε ή το Φαγκότο είναι δική του εφεύρεση. Παρόλα αυτά , την ύπαρξη του Σαξοφώνου την οφείλουμε σε έναν και μοναδικό άνθρωπο , τον Adolphe Sax.

Γεννήθηκε στη βελγική πόλη Ντινάντ στις 6 Νοεμβρίου του 1814 και σύντομα η οικογένεια του εγκαταστάθηκε στις Βρυξέλλες. Παρόλο που βαφτίστηκε Antoine Joseph Sax , από μικρή ηλικία τον αποκαλούσαν Αdolphe. Ο πατέρας του , Charles Joseph Sax (1793 – 1865), ήταν κατασκευαστής μουσικών οργάνων και σ’ αυτόν όφειλε ο Adolphe τις εξαιρετικές ικανότητες που απέκτησε δουλεύοντας κοντά του. Σπούδασε Φλάουτο και Κλαρινέτο στο Ωδείο των Βρυξελλών κι έτσι η εμπειρία του στην κατασκευή οργάνων εμπλουτίστηκε από τις μουσικές του γνώσεις. Αν και ο Sax εξελίχθηκε σε πολύ καλό μουσικό , αφοσιώθηκε από τα δεκαέξι του χρόνια στην κατασκευή νέων μουσικών οργάνων και στην προσπάθεια προώθησης τους.

Κατά τη διάρκεια της δεκαετίας 1830 – 1840 εργάστηκε κάνοντας βελτιώσεις αρχικά στο Κλαρινέτο, αλλά σύντομα έστρεψε το ενδιαφέρον του σε αυτό που έως τότε φαινόταν άλυτο πρόβλημα για τους κατασκευαστές οργάνων, στην κατασκευή ενός Μπάσου Κλαρινέτου χαμηλότερου κατά μία οκτάβα από το συνηθισμένο Κλαρινέτο (σε Σι ύφεση). Το πρώτο μοντέλο που κατασκεύασε το 1838 υπερτερούσε όλων των υπολοίπων και ο Sax έγινε περιζήτητος δεξιοτέχνης του νέου του οργάνου. Η σύλληψη και κατασκευή του πετυχημένου αυτού Μπάσου Κλαρινέτου, θεωρήθηκε η μεγαλύτερη προσφορά του Sax στη Συμφωνική Ορχήστρα.

Σταθμό στη ζωή του αποτέλεσε η απόφαση του να εγκαταλείψει τις Βρυξέλλες και να εγκατασταθεί στο Παρίσι , το 1842 . Κύρια αφορμή γι’ αυτή του την απόφαση στάθηκε η αγανάκτησή του, όταν η κριτική επιτροπή της Έκθεσης Βρυξελλών , αν και εκφράστηκε με ιδιαίτερο θαυμασμό, αρνήθηκε να του απονείμει το πρώτο βραβείο για την κατασκευή του Μπάσου Κλαρινέτου, με τη δικαιολογία ότι ήταν πολύ νέος. Λέγεται πως έφτασε στη γαλλική πρωτεύουσα με 30 φράγκα στην τσέπη του, ποσό που ήταν σίγουρα ανεπαρκές για να στήσει το εργαστήριο κατασκευής μουσικών οργάνων που επιθυμούσε. Παρόλα αυτά , τα κατάφερε. Σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα , χάρη στην οικονομική στήριξη και συμπαράσταση σημαντικών φίλων του μουσικών όπως ο H. Berlioz, o G. Rossini, o G-J. Meyerbeer και ο Halevy, κατάφερε να ανοίξει το πρώτο του εργαστήριο στην οδό Saint – Georges του 9ου Διαμερίσματος του Παρισιού. Εκεί ο Sax επιδόθηκε στην κατασκευή καθιερωμένων οργάνων πολύ υψηλής ποιότητας, αλλά κυρίως πειραματίστηκε σε νέα δικά του μοντέλα .