Κλασσικό τραγούδι

ΜΟΥΣΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ - ΚΛΑΣΙΚΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ

Η μονωδία είναι το μάθημα της φωνητικής εκγύμνασης. Ονομάζεται αλλιώς και λυρικό ή κλασικό τραγούδι προσδιορίζοντας έτσι σαφέστερα το είδος του τραγουδιού το οποίο διδάσκεται και το οποίο εκτείνεται από την προκλασσική περίοδο ως την όπερα και την νεότερη «λόγια» μουσική.

Ο όρος μονωδία επικράτησε στην αρχαίο ελληνικό δράμα ως ωδή για μία φωνή, η οποία πολύ συχνά έπαιρνε τη μορφή του θρήνου. Στη μουσική, ως μονωδία ορίζουμε συγκεκριμένο στυλ, όπου μία φωνή φέρει την κυρίως μελωδία του μουσικού κομματιού και εξέχει από τις υπόλοιπες, οι οποίες, διαμορφώνοντας το αρμονικό περιβάλλον, κατέχουν συνοδευτικό ρόλο. Ο όρος μονωδία πρωτοεμφανίστηκε τον 16ο αιώνα ως απάντηση στο αντιστικτικό (συνδυασμός περισσότερων από δύο κύριων μελωδικών γραμμών που κινούνται παράλληλα) ύφος μουσικής γραφής, όπως το μαδριγάλι και το μοτέτο. Συχνά συγχέεται με τον όρο Μονοφωνία (η ύπαρξη μίας και μοναδικής μελωδικής γραμμής).

Τα μαθήματα μονωδίας στη μουσική εκπαίδευση αφορούν το κοινώς αποκαλούμενο “λυρικό” ή “κλασσικό” ή “λόγιο” τραγούδι, με εύρος ρεπερτορίου που εκτείνεται από τον 16ο αιώνα μέχρι και σήμερα, και τεχνική που εξελίσσεται στο χρόνο, ακολουθώντας της απαιτήσεις του εκάστοτε μουσικού ρεύματος. Τα μαθήματα μονωδίας διεξάγονται κυρίως με τη συνδρομή του πιάνου, που, ως διαδεδομένο πολυφωνικό όργανο, διαμορφώνει το αρμονικό περιβάλλον μέσα στο οποίο κινείται και ερμηνεύει η ανθρώπινη φωνή.

Μια βασική κατηγοριοποίηση της ανθρώπινης φωνής αφορά το φύλο, την έκταση και το ηχόχρωμα. Έτσι, λοιπόν, έχουμε την υψίφωνο ή soprano (ψηλή γυναικεία φωνή), τη μεσόφωνο ή contralto (χαμηλή γυναικεία φωνή), τον οξύφωνο ή tenoro (ψηλή ανδρική φωνή) και το βαθύφωνο ή basso (χαμηλή ανδρική φωνή). Αντίστοιχα, σε κάθε βασική κατηγορία φωνής, και λαμβάνοντας υπόψιν επιπρόσθετους παράγοντες που διαμορφώνουν το ιδιαίτερο και μοναδικό χαρακτήρα κάθε φωνής (τονικό και ερμηνευτικό εύρος, κέντρα κ.λ.π.), έχουμε υποκατηγορίες (π.χ.soprano leggiera, δραματική mezzo-soprano, λυρικός τενόρος, μπασσο-βαρύτονος, κ.λ.π). Η ανθρώπινη φωνή είναι το μουσικό εκείνο όργανο που μπορεί να εκφράσει καλύτερα από κάθε άλλο το ανθρώπινο συναίσθημα, γι' αυτό το λόγο και το ρεπερτόριο είναι ιδιαίτερα ευρύ. Από θρησκευτικά ορατόρια μέχρι όπερες, η ανθρώπινη φωνή κατέχει εξέχουσα θέση στις επιλογές των εκφραστικών μέσων των συνθετών ανά τους αιώνες.